پرسش : حضرت آية اللّه العظمی جنّاتى ، اكنون با وجود زمينههاى بسيار براى زنان در مبانى فقه اجتهادى، چه عواملى باعث شده كه زنان به اسم اسلام در طول تاريخ از تصدى مقامات و وظايف اجتماعى و مزاياى آنها محروم شوند؟
پاسخ : عواملى كه باعث محروميت آنان از وظايف اجتماعى و تصدى مقامات شده، بسيار است از جمله: عدم خودباورى زنان، تعصبهاىنابجا، مرد سالارى، ديد كوتاه افراد جامعه، اعتقاد مردان به اينكه زنان توانايى جسمى ندارند وبرداشت نادرست از آيات
در زمان تشريع و زمان صحابه و زمان تابعين، در تصدى كارها و مسائل اجتماعى، تبعيض و جنسيت خاصى ملاحظه نشده است. دركلمات امام على(ع) به ويژگىها و شرايط مذكور اهميت داده شده است، در آنجا كه فرمودند: «ان احقّ الناس بهذا الامر اقواهم عليه واعلمهم بامراللّه فيه» و فرمودند: «و لا يحمل هذا الامر الا اهل الصبر و البصيرة و العلم بمواقع الامر». در كلام حضرت واژه ناس براىتصدى مسائل جامعه به كار برده شده و اين واژه اختصاص به نوع خاصى از انسان ندارد و شامل مرد و زن مىشود ومقصود ايشان توانايى فكرى است نه توانايى جسمى و بدنى. البته بيان امام اگرچه به امر خاصى ناظر است، ولى از باب تنقيح مناط در كلام ايشان معلوم مىشود كه تبعيض در تصدى كارها در عرصههاى زندگى با حفظ حدود اسلامى وجود ندارد و هر شخص كه توانايى و دانايى بر انجام كارداشته باشد مىتواند آن را تصدى نمايد، چه زن باشد و چه مرد باشد
پرسش : نظر شما درباره كلام حضرت امير(ع) آنجا كه فرمودند: «هن نواقص العقول» يعنى آن زنان از نظر عقل ناقصند چيست؟
بر اين اساس برخى قائل شدهاند كه زنان نمىتوانند مسائل اجتماعى را تصدى نمايند، آيا اين برداشت از كلام حضرت امير(ع) استفاده از آن درجهت محروميت زنان از وظايف اجتماعى درست است؟
پاسخ : درست نيست و اين دليل و برداشت ناتمام است زيرا:اولا: كلام حضرت ناظر به قضيه خارجيه است و به عنوان قضيه حقيقيه نيست كه همه زنان مشمول آن باشند و تنها به افراد خارج اشاره دارند و تنها مرجع ضمير «هنّ» زنانى مىباشند كه در جنگ جمل شركت داشتهاند. البته در كلمات حضرت آمده است: «انّ النساء نواقص العقول» وجمع محلى بالالف و اللام افاده عموم مىكند. ولى اين تعبير امام به لحاظ غلبه خارجى موضوع در زمان بيان آن است، نه به لحاظ موضوع در تمام زمانها، زيرا مطابق ادله ديگر مىدانيم كه زنان محقق و دانشمند و دانا از عموم كلمات حضرت مستثنى مىباشند.ثانيا: با توجه به آيات و احاديث مىتوان گفت: كلام حضرت ناظر به عقل تجربى در امور اجتماعى است، نه عقل نظرى در مسائل اعتقادى
پرسش : آيا براى تأييد اينكه كلام حضرت امير(ع) «هن نواقص العقول» ناظر به عقل تجربى است دليلى داريد؟
پاسخ : بله براى تأييد اين نظريه كه كلام حضرت ناظر به عقل تجربى است مىتوان به كلام ديگر ايشان استدلال كرد، در آنجا كه فرمودند: مشورت نكنيد با زنان مگر زمانى كه عقل آنان را در بعد تجربى آزموده باشيد. واقعا اين گفتار درست است، زيرا امروزه مىبينيم زنانى كه در عرصههاى اجتماعى اشتغال دارند، اگر نگوييم عقل تجربى آنان از مردانى كه در آن عرصهها اشتغال دارند بيشتر است، كمتر نمىباشدو اين را به اثبات رساندهاند. اميد است با ارائه ابداعات و شايستگى كه در مسائل اجتماعى دارند هر چه بيشتر به مقاماتى كه صلاحيت دارندبرسند